Thứ Bảy, 7 tháng 12, 2013

Giáo dục văn hóa đọc và ngẫm 1


DẠY VÀ HỌC. Đêm Nguyên Tiêu Rằm Tháng Giêng là đêm anh Hai tôi mất. Mười chín năm qua, đêm Nguyên Tiêu nao tôi cũng ngồi ngắm trăng và ngắm Gốc mai vàng trước ngõ . Bài tản văn ấy cùng bài thơ Ta hẹn em uống rượu ngắm trăng đã thầm lặng theo tôi suốt chặng đường dài… Anh Hai tôi là người thầy đầu đời của tôi sau cha mẹ mất sớm. Tôi thầm ước viết một điều gì đó về cha anh và nghiệp nhà nông, nhà giáo “sẵn nghề cha để lại đây”, “nối nghiệp anh làm thầy học” nên khởi đầu viết tản văn này để chọn tuyển tri thức từ những người Thầy… Trong chùm bài viết Giáo dục văn hóa: đọc và ngẫm tôi muốn cùng bạn đọc lại những lời trao đổi của nhà văn Nguyên Ngọc “Dạy gì về Phan Chu Trinh?” “Nhà cách mạng không chỉ là người mưu đồ một cuộc khởi nghĩa, lật đổ một chính quyền…, mà là người muốn thay đổi số phận một dân tộc, căn cứ trên những suy ngẫm sâu xa…”. 

DẠY GÌ VỀ PHAN CHÂU TRINH?
Nguyên Ngọc
Cần đánh giá lại tầm vóc của nhà cách mạng Phan Châu Trinh.
Có phải là người “lạc lối trời Âu”?
Sách Giáo Khoa Lịch sử lớp 11, phần viết về Phan Châu Trinh dài hơn một trang, có kèm ảnh ông. Tiêu đề của mục là “Phan Châu Trinh và xu hướng cải cách”, nằm trong bài 23 có tên “Phong trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến chiến tranh thế giới thứ nhất (1914)”.
Trong một bài viết gần đây, Giáo sư Phạm Duy Hiển kể chuyện ông tò mò tìm xem người ta đang dạy cho lớp trẻ ngày nay về Phan Châu Trinh như thế nào. Ông tìm SGK môn sử lớp 11, và đọc được nguyên văn như sau: “Ông (Phan Châu Trinh) là người sớm tiếp thu những tư tưởng tiến bộ, chủ trương cứu nước bằng biện pháp cải cách như nâng cao dân trí, dân quyền, dựa vào Pháp để đánh đổ ngôi vua và bọn phong kiến hủ bại, xem đó như là điều kiện tiên quyết để giành độc lập” (chữ nghiêng của Pham Duy Hiển). Kể tội nhà chí sĩ nổi tiếng đầu thế kỷ 20 chừng đó sợ chưa đủ, cuối bài, người viết sách còn quyết nhét thêm vào đầu học trò: “Hãy nêu những sự kiện chứng minh Phan Châu Trinh chủ trương cứu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản…”.
Mấy mươi năm trước, một nhà thơ nổi tiếng đã mỉa mai: “Phan Châu Trinh lạc lối trời Âu”. May thay, từ đó đến nay (thật ra cả trước đó nữa) có những người khiêm tốn, biết tôn trọng lịch sử, chịu khó nghiên cứu nghiêm túc hơn về nhân vật lớn này của nước ta. Huỳnh Thúc Kháng từng viết: “Phan Châu Trinh là nhà cách mạng đầu tiên của Việt Nam”. Chắc chắn cụ Huỳnh không hồ đồ. Cụ viết thế vì cụ hiểu nhà cách mạng không chỉ là người mưu đồ một cuộc khởi nghĩa, lật đổ một chính quyền…, mà là người muốn thay đổi số phận một dân tộc, căn cứ trên những suy ngẫm sâu xa… Như để cắt nghĩa rõ hơn nhận định của Huỳnh Thúc Kháng, học giả Hoàng Xuân Hãn nói: “Sau khi phong trào Cần Vương bị đàn áp tan rã hoàn toàn, Phan Châu Trinh đã đi sâu nghiên cứu những nhược điểm cơ bản về văn hóa xã hội Việt Nam, cụ thấy rõ nguyên nhân sâu xa đã đưa đến mất nước là sự thua kém của xã hội ta so với phương Tây. Phan Châu Trinh đã đưa ra đường lối mới để tìm lối thoát cho con đường cứu nước…”.
Nhà cách mạng, văn hóa, giáo dục lớn
Nghĩa là ít nhất có 2 điều: khác với tất cả những người đi trước và những người đồng thời, Phan Châu Trinh là người đầu tiên đi tìm nguyên nhân mất nước không phải ở đâu khác mà là chính trong sự thua kém về văn hóa của ta. Thứ hai, ông cũng là người đầu tiên, sớm một cách khác thường, cách đây hơn một thế kỷ, nhận ra điều mà ngày nay ta gọi là toàn cầu hóa. Cuộc toàn cầu hóa thứ nhất, hiểu rằng thế giới đã rộng ra mênh mông, thời đại đã khác về cơ bản. Vì vậy, ông cho rằng cần đặt vấn đề độc lập không phải là bước cuối cùng, mà như một bước trong tầm đi xa hơn là phát triển dân tộc, phát triển dân tộc cho kịp với toàn cầu, với thời đại. Thì độc lập mới có ý nghĩa, và lâu bền.
Những éo le của lịch sử đã dẫn chúng ta đi theo con đường khác, cho đến độc lập và thống nhất hôm nay. Nhưng đúng như nhà sử học Pháp Daniel Héméry nói: “Những nan đề Phan Châu Trinh từng thấy và trằn trọc tìm cách giải quyết cho đất nước trăm năm trước thì nay vẫn còn nguyên đấy, Các thế hệ người Việt Nam vẫn còn phải tiếp tục đảm nhận”.
Vậy đó, Phan Châu Trinh không chỉ là “nhà cách mạng đầu tiên”, ông còn là nhà văn hóa lớn, cũng là nhà giáo dục lớn.
Nói chuyện lịch sử bao giờ cũng cần rất thận trọng. Nói lịch sử với lớp trẻ càng cần thận trọng hơn. Về Phan Châu Trinh, nhân vật sáng chói đầu thế kỷ XX của chúng ta, ít ra cũng cần cố gắng nói với những người trẻ hôm nay rằng ông từng thống thiết nhận ra những câu hỏi sâu sắc nhất của phát triển dân tộc, mà lịch sử éo le đã buộc phải bỏ dở dang. Vậy thì chính lớp trẻ hôm nay phải tiếp tục.
Đừng biến một bài học lịch sử quan trọng và hay như thế thành một phê phán bừa bãi và đầy thiên kiến.
Nhà văn Nguyên Ngọc
(Báo Thanh Niên)

xem tiếp: Phan Chu Trinh - Wikipedia tiếng Việt 
Phan Chu Trinh  (chữ Hán: 潘周楨; còn được gọi Phan Chu Trinh18721926), hiệu là Tây HồHy Mã, tự là Tử Cán. Ông là nhà thơ,nhà văn, và là chí sĩ thời cận đại trong lịch sử Việt Nam (đọc tiếp tại đây)

CNM365 CHÀO NGÀY MỚI

Chào ngày mới 7 tháng 12

Tập tin:The Earth seen from Apollo 17.jpg

CNM365 Chào ngày mới 7 tháng 12 Wikipedia Ngày này năm xưa  



Ngày này trong lịch sử 7 tháng 12 năm 1941 Trân Châu Cảng bị đánh bom

Lead Story This Week in History, Dec 6 - Dec 12
Dec 06, 1884 Washington Monument completed
Dec 07, 1941 Pearl Harbor bombed
Dec 08, 1980 John Lennon shot
Dec 09, 1992 U.S Marines storm Mogadishu, Somalia
Dec 10, 1901 First Nobel Prizes awarded
Dec 11, 1936 Edward VIII abdicates
Dec 12, 1980 Da Vinci notebook sells for over 5 million


Dấu chân lịch sử
 Chào ngày mới 365
Tình yêu cuộc sống CNM365
Video yêu thích http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam
Trở về trang chính Hoàng KimNgọc Phương NamThung dung,
Dạy và họcCây Lương thựcHọc mỗi ngàyDanh nhan Việt,
Food Crops NewsKimTwitterKimFaceBook,  
CassavaVietfoodcrops.vn
Đăng nhận xét