Thứ Sáu, 26 tháng 3, 2010

Lộc xuân: Nguyễn Vạn An


DẠY VÀ HỌC. Nguyễn Vạn An là một họa sĩ tài hoa Việt kiều tại Pháp. Anh viết thơ văn hay, giỏi chơi đàn và khiếu thưởng thức nghệ thuật tinh tế. Thơ văn anh giản dị, giàu tính nhân văn. Sau trang viết thấp thoáng hình bóng một người tốt, hiền lành, có chút hài hước kín đáo. Tác phẩm chính của anh tại trang Nguyễn Vạn An, dưới đây trích đăng ba bài. Tôi đã viết bài Đợi anh sau một thời gian anh vắng lâu trên blog  

NHỚ MẸ 

Nguyễn Vạn An


Tối nay ngồi vẽ mẹ. Một người mẹ của đồng quê đất Việt. Da mặt mẹ đã xạm đen vì giãi dầu. Đôi mắt mẹ đã chĩu xuống vì suy nghĩ, vì chịu đựng, vì lo lắng cho các con. Đôi môi mẹ đã khô khan nứt nẻ, vì tranh thủ, vì buôn bán, vì cãi cọ, vì van xin, vì cầu nguyện. Cứ mỗi nỗi nhớ là vẽ một nét nhăn trên mặt mẹ. Vẽ một lúc thì mặt mẹ đầy nét nhăn nheo. Vậy mà nỗi nhớ vẫn chưa nguôi. Làm sao con có thể vẽ được hết nỗi nhớ mẹ !
Từ lúc sanh đứa con đầu, mẹ chỉ sống về chúng con. Bây giờ chúng con đã khôn lớn, đã nên người. Mẹ muốn gì chúng con cũng có thể đem về cho mẹ được. Nhưng mà mẹ đã đi rồi !


CẢM NHẬN :

MƯA RÀO THÁNG SÁU : “Cứ mỗi nỗi nhớ là vẽ một nét nhăn trên mặt mẹ. Vẽ một lúc thì mặt mẹ đầy nét nhăn nheo. Vậy mà nỗi nhớ vẫn chưa nguôi. Làm sao con có thể vẽ được hết nỗi nhớ mẹ” Tình cảm dành cho mẹ luôn luôn là hằng số không đổi anh An nhỉ.
Nét vẽ và tình cảm anh tặng mẹ nói lên điều đó.!

VŨ THANH HOA :  Ánh mắt và dáng ngồi của Mẹ nói lên cuộc sống và sự hy sinh, cam chịu. Mẹ là quê hương, là quá khứ, là chỗ dựa tin tưởng cuối cùng. Cám ơn anh.

NGUYỄN ĐỨC ĐÁT :  Nét vẽ rất nhuyễn, diễn tả được người mẹ có cuộc đời vất vả, gian khổ. Mẹ đang nhìn về phía các con, lo lắng cho con mà quên cả thân mình. Ngắm kỹ thấy hao hao mẹ mình An ạ.

VÕ KIM NGÂN : Nét vẽ đơn giản, sắc màu nâu nhạt, mẹ với chiếc nón lá quen thuộc trên đầu, chiếc khăn quành cổ, đôi mắt dõi xa, nếp nhăn hằn trên khuôn mặt khiến hình ảnh người mẹ thật gần gũi, thân thương, mộc mạc, chân tình. Những nếp nhăn trên gương mặt mẹ là nếp gấp của thời gian, của những cay đắng, nhọc nhằn đã trải. Gương mặt mẹ toát lên sự nhân hậu, sự chịu đựng và cả sự bình tĩnh đối mặt với mọi lo toan phía trước. Đôi mắt của mẹ với ánh nhìn như dõi theo như lo lắng điều gì cho những đứa con xa...Bức tranh đẹp nhưng những lời văn được viết như bài thơ văn xuôi còn hay hơn nữa. Tình cảm người con trai dành cho mẹ thật đặc biệt và xúc động: Cứ mỗi nỗi nhớ là vẽ một nét nhăn trên mặt mẹ. Vẽ một lúc thì mặt mẹ đầy nét nhăn nheo. Vậy mà nỗi nhớ vẫn chưa nguôi. Làm sao con có thể vẽ được hết nỗi nhớ mẹ !

HOÀNG HÔN TÍM : Bức tranh này Vạn An vẽ rất tuyệt, tôi ngồi ngắm mãi và nhận thấy trong đôi mắt Mẹ mang một nét gì đấy vừa xa xăm lại vừa như chờ đợi. Xin chia sẻ với bạn. Cám ơn bạn nhé.

MÙA ĐÔNG :  Mẹ với những nếp nhăn trên mặt là anh vẽ mẹ rất hiền. Mẹ đi rồi là theo cách nói của người trần. Nhưng trong anh mẹ đâu có đi. Anh được gì mẹ mừng nấy, anh làm gì không phải thì nhìn mắt mẹ thấy trũng hơn một chút. Sau này anh làm ông anh sẽ hiền lắm phải không anh?

NGUYỄN TRỌNG TẠO :  Giống mẹ bạn tôi quá
Nhìn bức tranh như đọc được nội tâm nhân vật.
Và đọc được cả tấm lòng người vẽ. Tình cờ, bức hồi ức chân dung mẹ cua An lại giống người mẹ của bạn tuổi thơ tôi. Thời nhỏ bà thường luộc lạc, nấu khoai cho hai đưa ăn sau mỗi lần đi chơi bóng bàn về. Bà mất đã lâu. Chân dung bà cũng đã nhòa nhiều trong trí nhớ của tôi. Nhưng bức vẽ này làm tôi gặp lại gương mặt gần gụi của bà. Cảm ơn An, người đã vẽ lên nỗi nhớ mẹ thật cảm động.

PHẠM DẠ THỦY :  Nhà bạn đẹp và lạ lẫm quá đối với tôi. Bức vẽ MẸ làm tôi bâng khuâng mãi! "Bây giờ chúng con đã khôn lớn, đã nên người. Mẹ muốn gì chúng con cũng có thể đem về cho mẹ được. Nhưng mà mẹ đã đi rồi!" Tôi viết nhiều về chủ đề MẸ, cụ thể là người mẹ của tôi. Tôi có một câu thơ mang tình cảm và ý tưởng giống bạn trong bài thơ NHỚ MẸ:  "Mẹ chưa có một ngày nhàn hạ / Cơm độn khoai nuốt nghẹn mẹ quen rồi,/ Giờ gạo trắng cơm thơm mẹ không còn nữa,/ Mâm cao cỗ đầy đâu còn mẹ mà vui!"  Thế mới biết tình yêu mẹ của chúng ta, những đứa con mẹ đã dành hết cả cuộc đời, đều giống nhau An nhỉ !

HOA NẮNG :
Nỗi lo âu hằn trên vầng trán mẹ
Xa xăm nhìn tương lai ấy mù khơi
Nếp nhăn nhiều hơn gánh nặng một đời
Lo đàn con ngày mai trời trở rét
Tóc bạc màu thời gian nào có biết
Trong tâm mình trăn trở những âu lo ...!
Lần đầu tiên ghé thăm nhà anh cũng bắt chước đọc vài suy nghĩ của mình qua bức họa phác thảo của anh. Bức phác thảo bà mẹ có ánh nhìn xa xăm pha chút gì đó đau đáu như chìm vào hư vô ... khó diễn tả vì cái nhìn đôi khi ta lại thấy nó chùng xuống ưu tư.

PHƯƠNG XA :
"Bạn ơi đừng khóc nữa
Đừng để nước mắt rơi..."
Phương Xa đang chiêm ngưỡng các tác phẩm của bạn.

ĐAN TÂM :
Bạn vẽ mẹ bạn thật à? Không, hình như giống mẹ của ĐT hơn mẹ của bạn. Mẹ ĐT mất rồi, tháng 7 nầy tháng mưa ngâu, tháng của mùa Vu Lan báo hiếu ..... những người con không còn mẹ buồn thật nhiều.

RÊU ĐÁ :
Nỗi nhớ mẹ làm sao mà vẽ được
Nhớ trải dài tít tắp cả đời con
Nhớ làn da nâu dãi dầu đen sạm
Nhớ nụ cười móm mém nụ khoan dung
Nhớ đôi mắt đục mờ đâu còn rõ
Nhớ bao nếp hằn sâu vì tháng năm...
Con nhớ mẹ vỡ một trời mong nhớ
Mẹ tảo tần mưa nắng ruộng nương
Mang nỗi nhớ đong đầy con gói trọn
Cả bầu trời mới giữ vẹn nhớ thương.

HỒ CÚC HƯƠNG :
  Bên trong là mẹ, là con, bên ngoài là thời gian trải nghiệm một đời của lòng con đối với mẹ.
Mở ra là không gian hồi tưởng và khép lại là không gian thăm thẳm để rồi ngưng đọng lại trong lửng lơ thấp thỏm những lo sợ và buồn. Mẹ đã già ! Nay một phút buồn trông, tâm hồn trống rỗng, lòng buồn nhớ mẹ xa, nhớ những thương yêu vất vả, sự chăm chút đến độ san sức sống của mẹ qua con. Nỗi nhớ càng thêm bứt rứt ngày ngày, mọi thứ đóng chặt tâm hồn trong nỗi nhớ không nguôi, đóng chặt mà xoáy mãi, ngày càng sâu, càng lo âu sợ đến một ngày mẹ ra đi không định, lòng con bối rối, hoang mang ...... Nhìn bức tranh anh VA, CH chợt thấy bồi hồi vì mẹ CH cũng là một người như thế


LỜI MẸ DẠY
Nguyễn Vạn An

Nhân ngày lễ VU LAN, xin kể cho các bạn một mẩu chuyện nhỏ.

Hôm đó chúng tôi hẹn nhau ở một bến taxi để cùng đi một dạ hội lớn ở nhà hát nhạc kịch Bastille tại Ba Lê. Đây là một buổi trình diễn của nhóm bà Pina Bausch, rất nổi tiếng. Người nào cũng áo quần bảnh bao. Các ông thì côm pờ lê đen, cở ra vát, có người còn đeo nơ. Các bà các cô thì áo dài lộng lẫy, trang sức sang trọng, nước hoa thơm lừng. Chúng tôi ha hả cười nói ồn ào, vì lâu rồi mới có dịp gặp nhau đông như vậy.


Đang vui bỗng nhiên tôi im bặt, vì cảm thấy có cái gì khác lạ. Nhìn quanh mới thấy có hai ông bà cụ già người nghèo, áo quần lếch thếch, mặt mũi dơ bẩn, đang nhìn bọn chúng tôi. Các bạn tôi cũng ngừng nói chuyện.

Cặp vợ chồng, nhất là người đàn bà, nhìn chúng tôi hằm hằm. Bà vợ nhìn vòng vòng, rồi bất chợt trừng mắt về phía tôi. Bà khệnh khạng đến gần, cố ý đánh rơi một đồng tiền xuống đất, nhìn tôi rồi quát lên : « Nhặt đồng xu cho tao ! ».
Các bạn tôi đùng đùng nổi giận. Có người nói : « Thôi tụi mình đi đi, trễ giờ rồi ! ».

Tôi thấy lòng dâng lên đầy thông cảm, cúi xuống tìm đồng xu, rồi móc túi lấy một đồng khác, trịnh trọng, lễ phép, đưa hai đồng tiền cho bà ta. Các bạn tôi im lặng nhìn theo, không ai nói gì. Chúng tôi ùn ùn kéo nhau đi.
Dù bà lên tiếng hằn học, tôi không giận, vì đã thấy sự cách biệt lố bịch giữa chúng tôi và vợ chồng hai người kia. Nhưng tôi hiểu tại sao tôi tự động có cử chỉ lễ phép như vậy. Đó là vì tôi nhớ những kỷ niệm hồi còn nhỏ ! Hồi đó, mẹ tôi luôn luôn cất sẵn mấy đồng tiền trong một cái hộp, để cho người nghèo. Nhiều người ăn mày đói rách hay đi qua trước cửa. Họ rên la, chúng tôi sợ lắm. Mỗi lần nghe họ, mẹ tôi lại lấy một chút tiền rồi gọi một đứa đem ra cho. Mẹ nói « Con phải cầm hai tay, rồi cúi chào và lễ phép đưa cho người ta !» Khi đến lượt, tôi cầm tiền chạy ù ra, làm như mẹ nói, rồi chạy ù vào ôm chân mẹ… Không biết bao nhiêu năm đã lưu lạc xứ người, mà trong tiềm thức, tôi vẫn còn nhớ lời mẹ dặn
.

Một số cảm nhận

HÀ MY : Mẩu chuyện của anh thật xúc động. Giữa đời thừong vẫn còn xảy ra đấy anh ơi! Em thật ấn tượng với Mẹ anh, một người Mẹ đầy lòng nhân ái mà không dễ gì ai cũng có được. Xin được trân trọng kỷ niệm ngày thơ của anh, một kỷ niệm đáng quý vô cùng anh ạ. Em chúc Mẹ và anh một mùa Vu Lan bình yên

KHẢI NGUYÊN : Em nhớ ngày em còn nhỏ, mẹ nuôi em dắt về quê, rồi qua cánh đồng để tới thắp hương cho ba mẹ em. Mỗi lần đều đi qua ngôi mộ của Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan. Một lần, đi ngang qua đó, mẹ em đã nói: - Mả trạng Bùng đấy con! Ông ấy dạy "khôn cũng chết, dại cũng chết, chỉ có biết là sống". Thế nên con phải học để biết, biết nhiều điều để sống tốt con ạ!".Càng ngẫm càng thấy đúng anh nhỉ? Giờ mẹ em không thể nói được gì nữa, bệnh  tháng nay và đang sống "thực vật". Nhưng em không bao giờ quên lời truyền dạy mang nhiều ý nghĩa ấy!

HOÀI VÂN : Câu chuyện giản dị mà cảm động anh ạ. Mẹ anh quả là một người mẹ đầy nhân ái.

THANH TỊNH : Thanh Tịnh cảm nhận được ở anh một tấm lòng nhân hậu, ghi nhớ từ lời mẹ dặn. Chúc anh mùa Vu Lan an lành!

HOALUCBINH : Trong đám đông ồn ào, cười nói ha hả ấy sao bà cụ nghèo lại chọn anh nhỉ? Có lẽ bà ấy nghĩ là anh hiền lành, không phản ứng dữ dội, ...Nói chung cuối cùng bà ấy có con mắt rất tinh đời. Và sau khi anh đi, bà ấy sẽ thấy được an ủi rất nhiều. Nếu không, chắc đó là một ngày kinh khủng đối với hai vợ chồng. Em hy vọng đấy là lần cuối cùng họ cáu vì chuyện người khác.

VKN : Câu chuyện thực, giản dị mà sâu sắc anh An ạ. Cảm ơn anh.

NGUYENVANHIEU : Tôi chợt nhận ra mình đã quên lời mẹ dạy nhiều quá. Không biết con tôi có nhớ lời tôi dạy hôm nay không nhỉ? Những người như nhân vật trong câu chuyện không nhiều, nhưng chính bởi thế anh ta mới vượt qua xúc cảm nông nổi như đám bạn, và trở thành người lớn...

HANYEN : Câu chuyện thật cảm động. Trong bàn tay những người mẹ nhân từ là những người con nhân hậu.


HỒN CỦA TƯỢNG


Nguyễn Vạn An




         (tượng, NVA, nặn bằng đất pha sỏi)



Mới gặp Anh đêm nay,
Xin Anh chỉ phác em vài nét,
Hướng môt dáng ngồi, níu hai cánh tay,
Nắn một áng lưng, gọt một bờ vai.
Em e thẹn quay đi,
biết Anh đang nhìn em tha thiết,

Đừng quá vội vàng,

Xin Anh nhè nhẹ thôi !
Anh muốn tìm hiểu em,
hiểu từng chi tiết,
Em chẳng có gì giấu Anh hết,
Vì em biết,
Anh sẽ tìm những cái gì cao quý nhất,
Trong thân em,
Mà trân trọng dãi bầy!
Đêm nay, rồi ngày mai, rồi ngày mốt,
Trong không gian linh thiêng của mỹ thuật,
Thất bại hay thành công,
đời đôi ta đã dính chặt.
Tất cả cuộc đời em,
em đã đặt,
Trong đôi bàn tay Anh,
Ngay từ giây phút này,…..


CẢM NHẬN:

HOÀNG NGÂU : Một bài thơ cảm tác, lời sắc, ý sâu.

Em ...Vùng đất hoang sơ,
Ôi! Hỡi thần vệ nữ,
E ấp đến khôn cùng,
Trái tim kia có biết,
Tình yêu như cháy bỏng,
Tâm hồn người cuồng si,
Một nét đẹp hoang sơ,
Như một vùng đất sơ khai, hoang dã,
Chưa được khai phá với gam màu,
Vàng, nâu hoà hợp,
Dưới ánh sáng dịu mát của ngọn đèn.
Một bên nóng bỏng tình yêu,
Một bên tôn thờ thần tượng,
Thoát tục ôi tình yêu thanh khiết ...

MAI THẢO : Van An, It is a Magnificent Art work... Thanks so much for sharing. Have a wonderful weekend.

LAN HƯƠNG : Chào Anh Vạn An ! Bài thơ và bức họa thật đẹp, anh thật đa tài. Hôm nay LP mới có dịp ghé thăm anh và mong được làm quen. Chúc anh luôn vui may mắn hạnh phúc thành đạt. Thân ái.

THANH ANH : Hiểu được không hởi người? TA đã quá hiểu TA. Khi đã chọn cái nghiệp duyên. Sống với tất cả....., chết với tất cả !

Đêm nay em đến,
Lộ bày cùng anh tất cả,
Đến với hồn tượng,
Đến với nghệ thuật,
Bàn tay anh nắn nót,

Bàn tay anh chỉnh trang,
Cho thân em hoàn hảo,
Cho thân em tuyệt vời,
Ánh sáng nào diệu kỳ,
Tìm nơi nào nổi bật,
Cho hồn em sống dậy,
Cho hồn tượng cùng em..

Mong bức tượng sớm hoàn thành dưới bàn tay người điêu khắc, bàn tay người họa sỹ. Thân! TA

BI : Lời Thì Thầm Nửa Đêm...
Nửa đêm…
Ting… Ting… Ting…
Chuông đồng hồ chậm rãi gõ mười hai tiếng…
Và theo quy luật của xứ Hội Họa, cứ sau nửa đêm, những tác phẩm của chàng nghệ sĩ tài hoa lại rục rịch, cử động, đi đứng, nói năng, như một con người thật sự!
Nơi góc phòng, trong bóng tối lờ mờ, bức tượng của người thiếu nữ chợt lóe lên rồi vụt tắt. Có một tiếng thở dài nhẹ thoát ra rồi nàng uể oải đứng dậy.
Khi nàng đứng thẳng lên, hết thảy mọi đồ vật trong phòng đều mở to mắt nhìn nàng, trầm trồ khen ngợi. Vóc nàng cao dong dỏng, dáng nàng thanh thoát, mái tóc dày màu nâu đồng được bới cao trên đỉnh đầu, làm nổi bật khuôn mặt thanh tú với làn da trắng hồng mịn màng.
Nàng mềm mại bước đi. Hoàn toàn khỏa thân. Đúng vậy. Bởi chàng nghệ sĩ tài hoa vì quá mệt mỏi sau nhiều giờ làm việc đã quên dùng tấm khăn voan mỏng khoác lại lên người nàng để ú ấm. Nàng đảo mắt nhìn quanh. Tấm khăn voan mỏng kia rồi. Được vắt hờ trên lưng ghế sofa.
Người thiếu nữ rảo chân đến chiếc sofa, với tay định lấy tấm khăn voan để trùm lên người. Nhưng rồi nàng khựng lại. Trên ghế, chàng nghệ sĩ tài hoa đang nằm dài, mắt nhắm chặt, ngủ say sưa. Hơi thở từ lồng ngực chàng thoát ra nhè nhẹ, nhè nhẹ…
Nàng dịu dàng bước đến gần, lặng lẽ đứng ngắm nhìn một nửa khuôn mặt chàng nổi lên trong ánh nến, một nửa khuôn mặt kia vẫn còn chìm trong bóng tối. Nàng quỳ xuống bên chàng, rồi từ đôi môi mọng đỏ thốt ra lời thì thầm:

“Đêm nay, rồi ngày mai, rồi ngày mốt,
Trong không gian linh thiêng của mỹ thuật,
Thất bại hay thành công, đời đôi ta đã dính chặt,
Tất cả cuộc đời em, em đã đặt
Trong đôi bàn tay Anh,
Ngay từ giây phút này…”

Và người thiếu nữ từ từ cúi xuống…

HOÀNG NGUYÊN :
Kính chào anh An, lại được thưởng thức một tài nghệ khác của anh, bức tượng đẹp qúa... em mê nhất kiểu ngồi của bức tượng.. nó mang vẻ huyền bí, mà cao sang, ngoài ra ánh đèn anh để cũng rất tuyệt ... còn một của người con gái lại quay đi một cách e lệ. Sống và duyên quá... Cảm ơn anh đã cho xem bức tượng.

JULIETTE : Anh An.
Bài thơ của anh.
Bức tượng của anh.
Hòa quyện vào nhau
trong lời thì thầm của người thiếu nữ.
Lúc nửa đêm.

Cổ đã mỏi.
Chân đã tê.
Nhưng nàng vẫn ngồi im.
Ngồi im thật kiên nhẫn.
Ngồi im thật dịu dàng.
Để mặc cho người nghệ sĩ:

"Hướng môt dáng ngồi, níu hai cánh tay,
Nắn một áng lưng, gọt một bờ vai".
Nét mặt nàng e thẹn quay đi,
trái tim nàng thì thùng đập mạnh.
Nhưng nàng vẫn ngồi im.
Với một lòng tin.
Tuyệt đối.

"Tất cả cuộc đời em, em đã đặt
Trong đôi bàn tay Anh,
Ngay từ giây phút này…"

Anh An.
Đọc bài thơ của anh, Juliette cũng ngồi im. Xúc động. Xao xuyến.
Người nghệ sĩ ơi, Juliette xin được chia sẻ giây phút giao hòa này với anh…

BI :  Chào bạn.
Bi thích bức tượng & bài thơ của bạn.
Nhưng không hiểu tại sao lại thích nữa...
Có lẽ Bi đành phải chờ đọc phần bình luận của bạn Hoài Vân & phần phân tích của bạn NLC.
Take care. Bảo trọng nha.

PHƯƠNG PHƯƠNG :
Tất cả cuộc đời em, em đã đặt
Trong đôi bàn tay Anh,
Ngay từ giây phút này,…
Đúng là phụ nữ anh An nhỉ ? Cả tin và ngây ngô !
"sâu sắc như cơi đựng trầu "
hì ...hì .

PHAN CHÍ THẮNG: Tôi chỉ có thể đắm đuối ngắm bức tượng, tự nhủ: "Miễn bình luận!". Bởi khi mình tiếp xúc được với "Hồn của tượng" rồi thì không ngôn ngữ nào có thể diễn tả được cảm xúc... Cảm ơn anh An!
 

NGUYỄN LÂM CÚC : Một bờ vai thon thả, mềm mại như suối nước; một ngấn cổ kiêu sa; một bờ ngực tân thanh; một dáng ngồi e ấp; một chút buồn trên nét mặt dịu dàng…đá ư? Có thể là không chắc. Đẹp! thật đẹp!

NGUYỄN LÂM CÚC :

NLC thăm nhà anh An hôm nay, đọc cảm nhận của anh: “ Tôi sẽ đọc những lời cùa Cúc cho Nàng nghe, chắc Nàng sẽ cảm động lắm!” Phải, đôi khi ta thật cần những người bạn như Nàng của anh An. Có thể có những người thật may mắn, chung quanh họ luôn có những người ân cần, thấu hiểu, cảm thông và chia sẻ gần gũi. Nhưng may mắn đâu mỉm cười với tất cả. Vì vậy, bằng lòng tâm tình với cây cỏ, thì thầm những lời của đáy lòng để nguôi khuây, cũng là một cách mà NLC hay làm. Bên ngoài hành lang cầu thang lên phòng làm việc của NLC, có một cây điều xum xuê. Không biết bao nhiêu lần Cúc nói chuyện với con kỳ nhông và những chú chim sẻ có đôi chân tí xíu, về nhảy nhót trên cành. Đã có một thời, trong trái tim âu sầu và lạnh lẻo của Cúc bừng lên một ngọn lửa nhỏ nhoi, ấm áp, một tình yêu thầm lặng. Ngọn lửa ấy reo lên, hát bài tình ca riêng của nó…những ngày tháng ngắn ngủi ấy sưởi ấm Cúc, thậm chí có lúc Cúc thấy mình hạnh phúc ngất ngây, dù chút hạnh phúc ấy nhỏ lắm! Mơ hồ lắm! Để chia sẻ, Cúc từng bảo: “ Kỳ nhông ơi, chim sẻ ơi! Lòng ta thật ấm áp. Các bạn có biết không, ta đang mang trong lòng một tình yêu đấy. Một tình yêu, bạn biết không?”Lời thì thầm đó phải chi vẫn cứ mãi được thầm thì…Sau này, Cúc nhìn những chú chim sâu, nhìn con kỳ nhông đã về cả đôi trên cành cây và im lặng, ngọn lửa nhỏ nhoi ấy đã tắt, tiếng hát trong lòng tắt lịm. Lòng Cúc hoang vu. Cúc không có gì để thầm thì nữa, để reo lên khe khẽ nữa. Hằng ngày, sáng và chiều nhạt nhòa trôi qua…
 
Bây giờ, Cúc có bức tranh “ Đình tiền tạc dạ nhất chi mai” đó chính là người bạn, mỗi ngày Cúc lại kể cho Tuyết Mai nghe nỗi lòng của mình. Có hôm, ra về không kịp nói lời tạm biệt, lòng thấy ray rứt. Những người bạn thầm lặng luôn dành cho một sự im lặng sẻ chia. Những người bạn ấy chưa bao giờ từ chối khi bạn muốn giải bày, luôn lắng nghe và thấu hiểu.

HUỲNH MAI :  Anh An,
Ẩn trong dáng ngồi, trong vầng ánh sáng là cả một nỗi đam mê.
"Tất cả cuộc đời em, em đã đặt
Trong đôi bàn tay Anh,
Ngay từ giây phút này ! »

............
Và mãi mãi thuộc về anh
Một linh hồn bất diệt,
Một tình yêu tinh khiết,
Và những điều kỳ diệu của bóng đêm..."
Bức tượng cũng trở nên có linh hồn khi được tạc bằng đôi tay và cả bằng tình yêu của người nghệ sĩ. Mong được xem nhiều tác phẩm đẹp của anh.

HOÀNG KIM : Anh An ơi! Mình xúc động về bài thơ này của anh và lời thơ họa vần của Juliette. Bài thơ anh thật hay, bức ảnh tuyệt đẹp. Bài thơ của Juliette là bài họa thật hay! Đọc bài thơ của anh, mình cũng ngồi im. Ngồi im rất lâu. Xúc động. Mình có bài thơ làm trước đây ở bảo tàng nghệ thuật tại Ý, xin được hoạ vần thơ anh:
PHÚT BÊN EM


 
(Bức tượng nổi tiếng của Antonio Canova)
                           
                                         
Kanchina! Kanchina!

Anh gọi tên em Kanchina
của Antonio Canova
trong bảo tàng nghệ thuật.
Anh bồi hồi cầm tay em
đến bên tượng Gớt
phút giây này
tình yêu này
em là suối nhạc
để Bethoven dâng đời
kiệt tác “Ánh trăng”.
Kanchina! Kanchina!
Em là tượng thần Tình yêu
rung động hoá thân
dưới bàn tay vàng
của Antonio Canova.
Em là mơ hay là thật?
Anh muốn ôm em vào lòng
hôn lên đôi môi ngọt ngào
và áp đầu lên ngực
để những phút giây thần tiên
được sống bên em
say đắm đến vô cùng!

Xin phép anh An và Juliette cho mình chép hai bài này về blog của mình.


ĐỢI ANH



Hoàng Kim



Anh như cơn mưa ngọt đầu mùaMang đến niềm vui của ngày gieo hạt Mai Việt nở bừng khoe sắcĐằm thắm”Lời thì thầm của dòng sông”



Anh và em như bức tranh tĩnh vật treo tườngMột đôi bình gốm qúyCặp bình giản dịSang trọng, khiêm nhường tỏa sáng cho nhau



Anh mang đến cho em giấc ngủ nhiệm màuXoá đi ưu tư phiền muộnAnh vỗ về em
bằng lời ru ngọt ngào cảm động

Tìm những nét cao quý nhất trong em
mà trân trọng giãi bày



Anh thân yêu

Nay anh đã xa rồi

Em vẫn ước mong anh

Đợi anh ngày trở lại



ĐỢI ANH
(Bài thơ của sự khát khao chờ đợi)

  Anh Vạn An là chủ bút của blog THƠ VÀ VẼ. Anh là người trãi nghiệm, giản dị và tinh tế. Anh đã thân ái chào cư dân blog để đi đâu không rõ. Việc anh vắng lâu đã làm nhiều người sững sờ, trong đó có Lâm Cúc, Huỳnh Mai, Bích Nga, Hoài Vân, Phương Phương SG, Juliete ... và tôi là những người thường được anh dành ưu ái cảm nhận. Tội nghiệp cho Juliette, sau khi anh đi, cô cũng bặt tin luôn kể từ dạo đó. Thế mới thấy những người tri kỷ họ quý nhau đến dường nào!

  Bất cứ ai đã từng tiếp xúc với trang webblog của anh Vạn An đều nhìn nhận rằng đây là một nhà họa sỹ bậc thầy và là một nhà thơ tài hoa. Tôi đã viết bài thơ “Đợi Anh” cho anh, cho tôi, cho con tôi và cho những người yêu đang khao khát chờ đợi. Tôi cũng viết bài thơ này cho những người thân thương đang ngóng đợi người thân hoặc ngóng trông điều lành và niềm vui. Cái giá của sự chờ đợi thật lớn. Hạnh Phúc thay cho ai biết mình đang được yêu thương và chờ đợi và thực sự hiểu hết cái giá của sự khắc khoải chờ đợi đó.

Thứ Hai, 22 tháng 3, 2010

Góc nhìn.net bài vở, tranh ảnh, ca khúc biểu dương văn hóa Việt Nam

DẠY VÀ HỌC Sách hay là những người bạn tốt.
Góc nhìn.net có các bài hay về văn hóa Việt.


Tranh số 5 (tranh) / Bùi Xuân Phái;
Thơ thế kỷ 21 (thơ) / Chế Lan Viên
Năm khai sinh Lâm Ấp (nc) / Đào Duy Anh
Đông Sơn là bản địa (3) (nc) / Hà Văn Phùng
Có chữ Việt cổ... (nc) / Hà Văn Tấn
Đợi thơ (thơ) / Hồ Dzếnh
Chữ lửa, chữ nòng nọc (nc) / Hồ Lê
Khóc Bằng Phi (thơ) / Khuyết danh
Thân (thơ) / Lê Giang Trần
Ký một giấc mộng (truyện) / Lê Thánh Tông
Chăm Cau, Chăm Dừa (nc) / Lương Ninh
Tái một dê cỏn (ký) / Nguyễn Duy
Bạn đến chơi nhà (thơ) / Nguyễn Khuyến
Bức tranh (truyện) / Song Linh
Ngữ pháp Việt, Thái (nc) / Thu Tứ
Văn hóa trong cách ăn (ký) / Tô Hoài
Xuân, Đông và hoa đào (thơ) / Trần Mộng Tú
Manh mối chữ Việt cổ (nc) / Trần Văn Giàu
Lại thư nhà (1) (truyện) / Võ Phiến
(chi tiết các bài đọc tại đây)

Thứ Tư, 3 tháng 3, 2010

Gót chân Asin của Trung Quốc

DAYVAHOC. TuanVietnam.net ngày 26 tháng 2 năm 2010 đăng bài "Gót chân Asin của Trung Quốc" của nhà nghiên cứu Dương Danh Dy. Sau 30 năm tiến hành cải cách, mở cửa, Trung Quốc đã thu được những thành tựu rất to lớn không ai có thể phủ nhận nhưng cũng còn nhiều vấn đề. Ăn vào tài nguyên của con cháu; Trả giá môi trường; Chênh lệch giàu nghèo thành thị nông thôn; Quan quyền tiền quyền; Tham nhũng hủ bại; Tâm lý chống đối; Sức ép quốc tế. Tác giả bài viết nhấn mạnh: "Biết nghiêm túc học tập những kinh nghiệm chưa thành công của người đi trước, chúng ta sẽ bớt phải trả giá (có khi là rất lớn và lâu dài.) Nhưng nếu không thấy hoặc cố tình không thấy "vết xe của người đi trước", thì cái giá phải trả không chỉ là của một số cá nhân mà sẽ là những người lao động chân chính, là đông đảo nhân dân, là cả dân tộc và những thế hệ tiếp theo".

Trong cuộc phát triển có thể nói là nhanh như vũ bão chưa từng có ấy, Trung Quốc hiện đang đứng trước nhiều vấn đề, nhiều tồn tại lớn, không thể giải quyết trong một sớm một chiều, mà  nếu xử lý không tốt, hoặc khi khí hậu, tình hình quốc tế có những diễn biến đột xuất, có thể phát sinh những chuyện khó lường. Những tồn tại, những vấn đề, những số liệu, những nhận định dưới đây đều lấy từ những tài liệu công khai của Trung Quốc hoặc của những tờ báo, hãng thông tấn nước ngoài có uy tín, nhằm giúp người đọc hiểu thêm "mặt trái" của Trung Quốc, một mặt mà trong thời gian qua vì nhiều lý do chúng ta đã không chú ý, hoặc không muốn, hay ngần ngại không đề cập tới. Người viết hoàn toàn không có ý định hạ thấp hoặc nói xấu đối với người bạn lớn phương Bắc của chúng ta, người - mặc dù vẫn tự xưng là nước đang phát triển - nhưng thực ra đã là siêu cường thứ hai trên thế giới rồi. Tuy vậy, cần thấy rằng dù đã là siêu cường thứ hai, nhưng không phải là  người khổng lồ đó không có gót chân Asin. Người viết còn muốn nói thêm rằng, do cùng từ nền kinh tế kế hoạch tập trung quan liêu bao cấp chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (hay kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa), Trung Quốc lại tiến hành cải cách trước, nên một số việc làm chưa tốt hay tồn tại của họ, nếu biết nghiêm túc, khôn ngoan... rút kinh nghiệm thì có thể là những bài học có ích.


Báo cáo chính trị tại ĐH 17 Đảng Cộng sản Trung Quốc (15/10/2007) đã chỉ rõ các tồn tại cơ bản của Trung Quốc trong 30 năm cải cách, mở cửa, bao gồm: Trả giá quá lớn đối với tài nguyên, môi trường trong tăng trưởng kinh tế; Phát triển không cân đối giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền, giữa kinh tế và xã hội;(nông thôn phát triển tụt hậu); Phát triển ổn định nông nghiệp và duy trì tăng thu nhập cho nông dân ngày càng khó khăn hơn; Việc làm, bảo đảm xã  hội, giáo dục y tế, nhà ở, tư pháp, trị an xã hội v.v.. tồn tại khá nhiều vấn đề; Xa xỉ, lãng phí, tiêu cực tham nhũng vẫn khá nghiêm trọng; Xu thế mở rộng khoảng cách phân phối thu nhập (nhất là giữa thành thị  và nông thôn) về cơ bản vẫn chưa xoay chuyển được. Dân số nghèo ở thành thị và nông thôn, ngưòi thu nhập thấp vẫn còn một sô lượng tương đối lớn....Còn có thể nhặt thêm một số tồn tại nữa trong báo cáo trên, nhưng có lẽ như vậy cũng đã tương đối đủ.

Trước hết phải nói rằng, những nhận xét đánh giá trên của TW Đảng Cộng sản Trung Quốc là tương đối chính xác, đúng mức và có phần "dũng cảm", vì họ đã dùng đến những từ như "trả giá quá lớn...", "phát triển tụt hậu", "khá nghiêm trọng", "cơ bản vẫn chưa xoay chuyển được","sức ép vẫn tồn tại lâu dài" v.v.. Nhưng nếu đi sâu vào vấn đề, sẽ thấy những nhận định đánh giá đó còn chưa cụ thể, chưa đủ độ sâu, chưa nói hết được những nguy cơ tiềm ẩn.

Dưới đây là những vấn đề cụ thể:

Ăn vào tài nguyên của con cháu

Để đáp ứng yêu cầu phát triển của các ngành công nghiệp, mỗi năm Trung Quốc cần một lượng nguyên vật liệu khổng lồ. Dù có dự trữ nhưng một số năng lượng, nguyên vật liệu thiết yếu đã có dấu hiệu cạn kiệt.
Từ năm 1993, Trung Quốc đã từ nước xuất khẩu dầu mỏ trở thành nuớc nhập khẩu dầu mỏ với số lượng ngày càng lớn. Năm 2004 nhập khẩu 120 triệu tấn, năm 2005 nhập khẩu 136 triệu tấn (trên tổng lượng tiêu thụ là 317 triệu tấn), năm 2006 nhập khẩu 145,18 triệu tấn, năm 2007 nhập gần 200 triệu tấn (trong khi dự kiến trước đó là đến năm 2010 mới phải nhập 160 triệu tấn). Lượng nhập khẩu dầu đã nhiều hơn lượng sản xuất trong nước và tốn một lượng ngoại tệ là 96,2 tỷ USD. Lượng tiêu dùng dầu mỏ của Trung Quốc đã đứng thứ hai trên thế giới (sau Mỹ, và đã vượt Nhật).

Khi một nước mỗi năm phải nhập khẩu trên 100 triệu tấn dầu là có nguy cơ về an ninh quốc gia, nếu thế giới hoặc khu vực nhập khẩu chính có sự kiện đột biến.

Hơn nữa, cần chú ý là 50% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Trung Đông, 25% từ châu Phi, 15% từ Đông Nam Á. 80% lượng dầu nhập khẩu đều phải qua eo biển Malacca (dễ bị người ta "phong toả" khi có chuyện) trong khi của Mỹ lượng dầu nhập khẩu có tới 3/4 là từ Canada, Mexico, Venezuela... (với Mỹ là an toàn trong vận chuyển hơn nhiều).

Ngoài ra 90% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc phải vận chuyển bằng tầu chở dầu nước ngoài, và một tồn tại lớn là đến nay Trung Quốc hầu như chưa có kho chứa dầu dự trữ.

Cũng phải nói thêm, ở những nước tiên tiến như Nhật Bản, khi kinh tế tăng trưởng 100 điểm thì tiêu hao dầu mỏ mới tăng 10 điểm, trong khi của Trung Quốc là kinh tế tăng 100 điểm thì tiêu hao dầu mỏ phải tăng tới 80 điểm! Qua đó có thể thấy trong tương lai gần, lượng nhập dầu mỏ của Trung Quốc còn tăng hơn nữa.

Đứng trước mấy vấn đề: tìm cho được và bảo đảm nguồn cung cấp dầu mỏ cũng như bảo đảm đường vận chuyển, Trung Quốc đã chạy vạy khắp nơi tìm nguồn (Trung Đông, Châu Phi, Châu Mỹ Latinh..) ra sức đầu tư bằng mọi cách, nhiều khi bấp chấp áp lực chính trị (vấn đề Dafur ở Sudan, quan hệ với chính quyền quân sự Myanmar v.v..)

Trung Quốc cũng thiếu nhiều loại kim loại mầu. Qua việc thương nhân Trung Quốc săn lùng mua than, quặng kim loại các loại, một  số nguyên, vật liệu.. cũng như hăng hái tìm cách đầu tư vào lĩnh vực này ở nước ta càng thấy rõ thêm vấn đề.

Có người Trung Quốc đã cảm khái thốt lên: "chúng ta đã và đang ăn vào tài nguyên của đời con, đời cháu."

Để giải quyết tình trạng khan hiếm, cạn kiệt năng lượng và tài nguyên, gần đây Trung Quốc đã tích cực điều chỉnh cơ cấu năng lượng, giảm bớt tỷ lệ than trong toàn bộ cơ cấu năng lượng, từ khoảng 65%-69% hiện nay xuống khoảng 54% vào năm 2020, điện hạt nhân từ 1% lên 9,1% .  

Trung Quốc đẩy mạnh chiến lựoc ngoại giao năng lượng nhằm đảm bảo nguồn cung cấp dầu khí, từ mấy nước Trung Á, Nga trong thời gian tới.


Trả giá môi trường


Để có hiệu quả nhanh, tốn ít đầu tư, để chiều lòng khách đầu tư nước ngoài và vì nhiều nguyên khác nữa như sự thiếu hiểu biết, sự liều mạng, bất chấp v.v.. sau 30 năm cải cách mở cửa, tình trạng ô nhiễm của Trung Quốc đã đến độ cực kỳ nguy hiểm.


Không phải tự nhiên báo cáo chính trị ĐH 17 phải đề xuất xây dựng "văn minh sinh thái" và trong 5 "siêu bộ" được thành lập tháng 3 năm 2008 có "Bộ Môi trường".


Số liệu chung nhất là  70% nước sông, hồ... và 90% nguồn nước ngầm của Trung Quốc đã bị ô nhiễm với mức độ khác nhau.


Nguồn nước ô nhiễm đã làm cho hơn 10% cây công nghiệp của Trung Quốc bị nhiễm kim loại nặng và các vật ô nhiễm khác. Ở một số nơi muối làm ra cũng bị ô nhiễm


Mỗi năm có khoảng 30 tỷ tấn nước ô nhiễm chưa trải qua xử lý đã thải ra sông, hồ. Ngoài ra còn có 24 tỷ tấn phế thải công nghiệp.


Bột Hải (được coi như nội hải của Trung Quốc) vì phải chứa các nguồn nước ô nhiễm và phế thải công nghiệp nên đang đứng trước nguy cơ sẽ là "biển chết" và nếu là "biển chết" thì phải mất 200 năm mới cứu được.


Thái Hồ (hồ nước ngọt lớn của Trung Quốc) đã bị ô nhiễm tới mức phải bỏ ra 15 tỷ USD trị lý trong 10 năm mới có thể trở lại như xưa (trong đó có việc phải đóng cửa hàng ngàn xí nghiệp nhỏ chưa giải quyết được vấn đề ô nhiễm như 772 xí nghiệp hoá chất, 125 nhà máy chế tạo accu, 76 nhà máy giấy v.v..) Việc Thủ tướng Ôn Gia Bảo phải đứng ra chủ trì một cuộc họp chuyên giải quyết vấn đề ô nhiễm ở đây cho thấy tình trạng nghiêm trọng của vấn đề).


70% năng lượng của Trung Quốc là than (mỗi năm dùng tới trên 3000 triệu tấn) cộng thêm khói bụi của hàng vạn nhà máy (chưa qua xử lý), của hàng trăm triệu chiếc ôtô, xe có động cơ... đã làm cho Trung Quốc trở thành nước có lượng khí thải CO2 lớn nhất thế giới, gây hiệu ứng nhà kính rất cao.

Theo đánh giá của Ngân hàng thế giới, mỗi năm Trung Quốc có khoảng 750.000 người chết vì ô nhiễm (chủ yếu là do ô nhiễm không khí) còn số người sau đó hàng mươi, hai mươi năm mới chết vì bị ung thư thì chưa tính được.


60% dân số thành phố Trung Quốc chịu mức ô nhiễm không khí cao hơn 5 lần tiêu chuẩn của WHO.


Cái giá phải trả cho ô nhiễm rất cao (năm 2003 cái giá phải trả cho ô nhiễm sức khoẻ vào khoảng 6% GDP).

Số rác thải của Trung Quốc hàng năm của Trung Quốc đã gia tăng với tốc độ trên 10%/năm cao hơn số trung bình cao nhất thế giới 1,5%. Tổng lượng rác thải trong các thành phố của Trung Quốc hàng năm đã gần tới 150 triệu tấn.

Trung Quốc được coi là đất nước bị rác rưởi bao vây nghiêm trọng nhất thế giới. Trong hơn 600 đô thị lớn nhỏ của Trung Quốc thì 2/3 thành phố lớn bị rác rưỏi bao vây,1/4 thành phố không có bãi rác hợp lệ. Chỉ có 50% số rác thành phố là được xử lý (nguồn Đại kỷ nguyên ngày 19/7/2009)


Phải chăng, những thuyết minh cụ thể trên đã nói lên tương đối đầy đủ và sâu sắc thêm ý nghĩa của câu "phải trả giá quá lớn"?


Những tầng lớp bị bỏ bên lề


Trung Quốc tiến hành cải cách ở  nông thôn trước bằng việc thực hiện khoán sản lượng tới hộ. Do được làm chủ ruộng đất và tự vạch kế hoạch làm ăn... tính tích cực sản xuất của người nông dân nâng cao rõ rệt. Chỉ trong thời gian ngắn, đời sống đa số nông dân đã được cải thiện rõ rệt.

Nhưng từ năm 1984 khi Trung Quốc bắt đầu mở rộng cải cách ra thành phố thì hầu như trong suốt 14 năm sau đó (đến năm 1998) "người ta" đã quên nông dân" - chữ dùng của một nhà nghiên cứu của Trung Quốc. Phải qua nhiều cuộc đấu tranh của nông dân (do mất ruộng đất, không kiếm đựoc việc làm...), của các nhà nghiên cứu, của một số người lãnh đạo Trung Quốc có tâm huyết v.v..Mãi đến đầu thế kỷ 21, vấn đề nông dân mới được coi trọng và mấy năm gần đây đã và đang có những chính sách cụ thể nhằm giải quyết vấn đề "tam nông" (nông nghịêp, nông thôn, nông dân).

Để nói rõ thêm một tồn tại lớn nữa, người viết muốn nêu thêm một vấn đề: nông dân vào thành phố làm thuê. Trung Quốc hiện nay có từ 120 triệu đến 200 triệu nông dân vào thành phố làm thuê. Đây là một vấn đề rất lớn.

Nông dân, nông nghiệp Trung Quốc là nơi đóng góp nhiều nhất cho sự nghiệp công nghiệp hoá của Trung Quốc trong giai đoạn đầu, những khoản nợ Liên Xô trong thời kỳ đầu xây dựng nước (hơn 150 công trình) và những công trình công nghiệp nặng nhập khẩu thời kỳ giữa những năm 70 với một số nước tư bản (nhà máy gang thép Bảo Sơn, Khu công nghiệp hoá chất Đông Bắc v.v..) đều được trả chủ yếu bằng nông sản, nhưng người nông dân hầu như không đựoc hưởng lợi từ đó mà còn bị thiệt thòi do chênh lệch giá cánh kéo (giá nông sản phẩm một thời gian dài  thấp hơn giá thị trường nhiều lần...)

Theo tiêu chuẩn của Trung Quốc:  tiêu chuẩn nghèo tuyệt đối của một nông dân là thu nhập dưói 785 NDT/năm, thì năm 2007 còn có 14,79 triệu người (giảm 6,69 triệu người so với năm trước); còn nếu  theo tiêu chuẩn thu nhập thấp 786-1067NDT/năm thì có 28,41 triệu người. Tuy nhiên báo cáo của Ngân hàng châu Á mùa hè năm 2007 cho biết  có 300 triệu ngưòi Trung Quốc (chủ yếu là nông dân) có thu nhập dưới 1 USD/ngày.

Thu nhập của nông dân nói chung thấp đến nỗi người ta đã tính ra một học sinh nông dân học xong bốn năm đại học thì người cha phải nhịn ăn nhịn mặc 20 năm mới đủ tiền trả học phí. Đã có câu nói "học phí bức tử gia trưởng làm chết học sinh".

Một nông dân vào thành phố làm thuê có vợ bị bệnh nặng chữa chạy không khỏi, đã phải ký một hợp đồng với bệnh viện cam kết trả nợ trong 3 đời - 106 năm (mỗi năm 5000NDT)!

Vì nghèo nên con em nông dân bỏ học ngày càng nhiều, nhiều em phải lâm vào cảnh mà báo chí Trung Quốc gọi là "nô công" (công nhân nô lệ) như một số trẻ em làm tại lò gạch tại một địa phương thuộc tỉnh Sơn Tây (mà báo chí Việt Nam đã đưa một phần). Số sinh viên đại học là con em nông dân cũng ngày một giảm.

Trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, số lượng nông dân Trung Quốc bị mất ruộng đất ngày một nhiều, tiền được đền bù lại quá thấp (
theo tờ Nam phương đô thị báo của Quảng Đông thì một năm chính quyền các cấp đã "bán đất" được 900 tỷ NDT) nên sức chống đối trong nông dân ngày một cao, mỗi năm một tăng (từ bảy, tám vạn cuộc biểu tình đến trăm ngàn cuộc).

Đã có học giả Trung Quốc đề cập tới phải làm "cuộc cách mạng ruộng đất lần thứ ba" (lần thứ nhất là cải cái ruộng đất hồi mới giải phóng, lần thứ hai là khoán sản lượng tới hộ) nhằm trả lại quyền sở hữu ruộng đất cho nông dân.v.v. Ngay trong thu nhập của nông dân cũng có sự chênh lệch giầu nghèo khá rõ, năm 2005, thu nhập của một nông dân thuộc thôn Hoa Tây tỉnh Giang Tô (thôn được coi là thu nhập cao nhất nước) là 18.820NDT, còn thu nhập của thôn Nam Nê Loan, tỉnh Thiểm Tây (được coi là thấp nhất nước) là 1526 NDT.

Có người đã chia thu nhập của nông dân Trung Quốc làm 3 loại: 5000NDT/người/năm là thuộc thế giới thứ nhất; từ 3000-5000NDT là thuộc thế giới thứ hai; 3000NDT là thuộc thế giới thứ ba.

Điều trớ trêu là ngay trong một điều luật của Trung Quốc đã chính thức thừa nhận sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị như đã qui định số tiền bồi thường thiệt hại do tai nạn giao thông theo mức sống của dân thành phố và nông dân. Theo điều luật này một nông dân bị chết vì tai nạn giao thông sẽ được đền bù ít hơn một cư dân thành phố bị chết vì tai nạn giao thông tới 12000NDT vào năm 2005 và vào năm 2006 đã là 15000 NDT vì mức sống của người dân thành thị mỗi năm một tăng cao hơn.

Một bài báo "chống đối" đề xuất 6 biện pháp để từ từ làm Trung Quốc sụp đổ đã nêu biện pháp thứ ba là  "làm cho nông nghiệp Trung Quốc sụp đổ" viết: Nông dân, nông nghiệp, nông thôn là ba cái chân của xã hội Trung Quốc. Nó đỡ ngôi lầu lớn xã hội Trung Quốc. Hãy để cho nông dân vẫn cứ 21 năm chẳng thu được gì, hãy để cho con em họ dần dần không đi học nổi, không vào đại học nổi, từ từ làm cho mâu thuẫn giữa thành thị và nông thôn ngày càng gay gắt, khi thời cơ chín muồi ba chân sụp đổ, Trung Hoa tất loạn, có thể nhân loạn mà  giành lấy.

Nên nhớ rằng khoảng 70% dân số Trung Quốc sống ở nông thôn, giải quyết vấn đề ăn no, mặc ấm, chữa bệnh, học hành cho mấy trăm triệu nông dân đang còn trong cảnh thiếu đói không phải là việc dễ, nói một câu là xong.

Tình trạng vùng miền cũng tương tự. Không nói cũng rõ, tại Trung Quốc, vùng ven biển (miền đông) phát triển nhất, vùng giữa (miền trung) phát triển chậm hơn và miền tây phát triển chậm nhất. GDP bình quân của vùng giầu nhất miền đông gấp gần 10 lần vùng nghèo nhất miền tây và hơn vùng miền trung 4 lần.

Chênh lệch giàu nghèo ngày càng lớn. Nếu như bảy, tám năm trước đây một người Trung Quốc có 100 triệu NDT (7,3NDT=1USD) đã được coi là người giàu nhất nước thì năm 2007 nếu có số tiền trên sợ rằng ngay đến xếp thứ 2000 cũng không nổi.

Có nguồn tin cho biết người giàu nhất Trung Quốc năm 2006 có 27 tỷ NDT, nhưng năm 2007 ai có số tiền như vậy chỉ đứng thứ 16 trong số những người giàu nhất nước, bởi vì người giàu nhất năm này đã có 130 tỷ NDT (gần 20 tỷ USD).

Có người nói Trung Quốc có 300.000 người có thể mua máy bay riêng, hoặc có 230.000 người có từ 1 triệu USD trở lên.

Một nguồn tin cho biết có tới trên chín phần mười người giàu Trung Quốc là con em cán bộ cấp cao trong đó có 29 người có tài sàn tổng cộng là hơn 2000 tỷ NDT.

Người ta có sự phân loại không thành văn các tầng lớp trong xã hội Trung Quốc sau gần 30 năm cải cách: quan chức lãnh đạo, công vụ viên, thương nhân, xí nghiệp gia, tầng lớp tri thức. Đáng thương nhất vẫn là tầng lớp nông dân, xếp hạng cuối cùng, còn giai cấp công nhân thì xếp thứ tám, chỉ đứng trên nông dân.

Tình trạng gíá cả gia tăng mạnh và lạm phát có xu hướng phi mã, càng làm cho đời sống những người thu nhập thấp thêm khó khăn.

Có ngườì bình luận xã hội Trung Quốc là "chính trị Triều Tiên hoá; kinh tế Mỹ latinh hoá; giá cả Âu, Mỹ hoá, tiền lương châu Phi hoá" hoặc" số lần và số người chết vì tai nạn hầm mỏ nhất thế giới, số trẻ em thất học và bỏ học lớn nhất thế giới, số quan chức chính quyền lợi dụng của công ăn chơi nhất thế giới" (Bức thư thứ 2 của Uông Triệu Vận).

Quan quyền, tiền quyền

Xã hội Trung Quốc hiện nay ngoài các giai cấp đã có,đã xuất hiện những tầng lớp mới như: nhóm người có thế mạnh (gồm những người nắm quyền lực trong tay, người giàu..) - nhóm người dễ bị tổn thương (nguời nghèo, người già không nơi nương tựa, người thất nghiệp...)

Trong nhóm người có thế mạnh ngoài "Thái tử đảng" cần chú ý tới sự xuất hiện của "tầng lớp mới" - nhóm người giàu bột phát trong nền kinh tế thị trường, xuất hiện trong xã hội Trung Quốc từ năm 2000, nhưng mãi đến năm 2002, mới được chính thức đề cập tới trong báo cáo chính trị tại ĐH 16 của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Họ có nguyện vọng mãnh liệt tham dự vào công việc chính trị và trong tương lai sẽ có ngày càng nhiều những người trong tầng lớp mới có quyền phát ngôn về công việc của quốc gia (trong hội nghị Chính Hiệp họp tháng 3 năm 2008 xuất hiện họ tên của hơn 100 ông/bà chủ xí nghiệp tư doanh và người làm nghề tự do và một đại biểu ĐH17 là tỷ phú)
Ở Trung Quốc hiện nay "quan quyền", "quyền tiền giao dịch" đã là một số danh từ được sử dụng phổ biến. Tầng lớp "quan quyền" là những người thu được lợi ích lớn nhất trong toàn bộ cải cách mở cửa (cần hiểu là "quan quyền" không chỉ là người trực tiếp nắm quyền mà còn bao gồm cả vợ con, họ hàng thân thích cho đến bạn bè của họ,. "Quan quyền" không chỉ gồm quan chức cấp cao mà còn bao gồm các quan chức lớn nhỏ các cấp và con em, họ hàng, bạn bè của họ)
Một bài viết về 30 năm cải cách mở cửa của Trung Quốc đã tổng kết: "Quyền lực là công cụ và thủ đoạn có hiệu quả nhất để làm giàu nhanh chóng."Dù còn chưa công khai nói ra, nhưng ai cũng biết "Thái tử đảng" (gồm con em cán bộ cấp cao) là tập đoàn lợi ích có thế lực lớn nhất Trung Quốc hiện nay. Ngoài ra còn có các tập đoàn kinh tế, thương mại, khoa học kỹ thuật lớn.. có dây mơ rễ má với các quan chức đảng, chính, quân... và với các tập đoàn kinh tế nước ngoài đang ra sức vơ vét tài sản đất nước, bóc lột sức lao động của công nhân, tước đoạt ruộng đất của nông dân v.v.. Đã có cả tầng lớp xã hội đen đang ngấm ngầm hoạt động.

Xin đưa ra một số số liệu để cụ hoá tình hình bất công trong  thu nhập của tầng lớp có chức có quyền với những người dân bình thường:

Thu nhập bình quân đầu người của người dân Thâm Quyến là 32.650 NDT, nhưng của cán bộ cấp Vụ, Cục là từ 7 triệu đến 10 triệu NDT, của cán bộ cấp tỉnh là từ 8,5 triệu đến 12 triệu NDT. Điều này có nghĩa là tài sản trung bình của một cán bộ cấp Vụ, Cục ở Thâm Quyến gấp khoảng thu nhập trung bình trong 250 năm của một người dân, còn của cán bộ cấp tỉnh là 300 năm.
Vấn đề tham nhũng, hủ bại

Từ những số liệu về chênh lệch thu nhập giữa người dân và cán bộ các cấp có thể hình dung được nạn tham nhũng hối lộ ở Trung Quốc đã đến mức như thế nào.

Trong bức thư gửi sau khi thôi giữ chức Uỷ viên Thường vụ Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra kỷ luật của đảng, Ngô Quan Chính đã thừa nhận việc kiểm kê tài sản của cán bộ khi làm thí điểm ở Thượng Hải, Quảng Đông đều không dám công khai vì bọn họ rất giàu, nếu công bố sẽ bị quần chúng truy kích v.v..

Ngoài ra theo thống kê chưa đầy đủ từ năm 2003-2006 mỗi năm các cơ quan đảng chính dùng tiền công chi cho việc ăn chơi, giải trí dao động từ 300tỷ NDT-350tỷ NDT, mỗi năm thay mới và tăng thêm khoảng 500.000-650000 ôtô du lịch, tốn khoảng 200 tỷ NDT; tại một số sân Golf chi phí công chiếm tới 75%-90% v.v..

Trung Quốc coi hủ bại là nguy cơ ảnh hưởng đến sự tồn vong của đảng và chế độ, đã tích cực đề ra nhiều biện pháp nghiêm khắc để ngăn chặn.

Trong 5 năm qua (2003-2007) đã xử lý 35 cán bộ cấp tỉnh, bộ (trong đó UV Bộ Chính trị Trần Lương Vũ) và 930 cán bộ cấp vụ, cục về tội này (trước đó đã từng cho cha con UV Bộ Chính trị Trần Hy Đồng vào tù và xử bắn Phó Chủ tịch UBTV Quốc hội Thành Khắc Kiệt vì các tội danh tương tự) nhưng xem ra tình hình vẫn không sáng sủa hơn mà có xu thế mỗi ngày một tăng (những năm 80 chỉ có 2 cán bộ cấp tỉnh, bộ, những năm 90 con số này là 15 và từ 2000-2007 là hơn 70 người bị xử lý)

Tâm lý chống đối

Tâm lý bất mãn, bức xúc, chống đối trước những nghịch cảnh, trước những bất công của xã hội hoặc sự quản lý kém hiệu lực của chính quyền, sự tham nhũng của những người nắm quyền đã bắt đầu công khai bộc lộ và có xu thế ngày càng mạnh lên.

Ngoài sự đấu tranh phe phái không bao giờ hết trong đảng ra, trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc đã xuất hiện tầng lớp đảng viên chống lại đường lối cơ bản của đảng, đòi đẩy mạnh cải cách chính trị, đòi xây dựng cái gọi là "chủ nghĩa xã hội dân chủ" như mấy nước Bắc Âu... Trào lưu này bắt nguồn từ Hồ Diệu Bang và đặc biệt là Triệu Tử Dương, những người lãnh đạo cao nhất, công khai khởi xướng, không những không lụi tàn sau khi bị đàn áp mà  còn có xu thế phát triển.

Trong nhân dân, tình hình cũng tương tự. Ngoài những biểu tình, chống đối vì nguyên nhân kinh tế ra, những phản kháng chính trị (thư công khai, lên trên kêu oan, tố cáo v.v..) đã bắt đầu có những hoạt động có tính tổ chức (tuy lực lượng chống đối này còn nhỏ yếu, nhưng là hiện tượng mới xuất hiện)

Ngày 24 tháng 7 năm 2009, mấy vạn công nhân viên Công ty Gang thép Thông Hoá thuộc Tập đoàn Gang thép Thông Hoá Cát Lâm, doanh nghiệp quốc hữu do tỉnh quản lý do bất mãn trước việc doanh nghiệp tổ chức lại đã tụ tập khiếu nại, không chỉ làm cho nhà máy gang thép lớn có sản lượng 7 triệu tấn/năm này một dạo phải ngừng sản xuất mà còn bắt Trần Quốc Quân, ông chủ được Tập đoàn dân doanh Kiến Long tỉnh Hà Bắc do tăng cổ phần đầu tư mà đến nhà máy định nắm đại quyền, làm con tin, rồi đánh chết tại chỗ. Đây không phải là sự kiện có tính quần chúng bình thường. Ngày 25, Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo được sự ủy nhiệm của Bộ Chính trị TW Đảng Cộng sản Trung Quốc đã phải tới tỉnh Cát Lâm thân tự chỉ đạo xử lý việc này.

Tâm lý chống đối còn ở những người chạy ra nước ngoài.

Những lực lượng chống đối này hiện nay chưa có sự móc nối với nhau rõ rệt, nhưng khi tình thế có sự thay đổi đột biến, họ rất có thể dễ dàng kết hợp trong ngoài nước, trong đảng và ngoài đảng trở thành lực lượng không thể xem thường.
Sức ép quốc tế

Nhìn chung thế giới khâm phục, kinh ngạc trước những thành tựu mà nhân dân Trung Quốc đã đạt được, nhưng đi kèm theo đó là nỗi lo ngại sự "lớn mạnh" của Trung Quốc.

Luận điểm "mối đe doạ Trung Quốc" không phải vô cớ được tung ra. Dù Trung Quốc đã từng sửa khẩu hiệu chiến lược của mình từ "Trung Quốc trỗi dậy" thành "Trung Quốc trỗi dậy hoà bình", "phát triển hòa bình", v.v.. nhưng phần đông các nước láng giềng và trong khu vực đều giữ thái độ cảnh giác, thận trọng trong cư xử với Trung Quốc.

Có người Trung Quốc đã cay đắng và cả hằn học nữa thốt lên: "dưới cái mũ lớn "thuyết Trung Quốc đe dọa" còn có nhiều thuyết "đe dọa nhỏ" nữa, nào là mối đe dọa của tỷ suất thấp của đồng NDT, mối đe doạ của an toàn thực phẩm Trung Quốc, mối đe doạ của việc môi trường Trung quốc xấu đi, mối đe doạ do nhu cầu năng lượng của Trung Quốc tăng nhanh, mối đe dọa do Trung Quốc tăng ngân sách quốc phòng v.v.

Trung Quốc vừa có chút khí thế trỗi dậy đã bị các cường quốc thế giới kéo nhau lại "tấn công".

Trong kỳ họp Quốc hội tháng 3/2008, Trợ lý Bộ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc nói: "Áp lực bên ngoài mà nền kinh tế nước ta phải đối mặt rõ ràng lớn hơn các năm trước."

Xin nói thêm: quan hệ Trung - Mỹ đã qua thời kỳ trăng mật. Quan hệ Trung - Nhật đã qua giai đoạn đầu tốt đẹp. Quan hệ Trung - Nga là quan hệ của hai đối thủ đã từng biết nhau khá rõ. Trung Quốc không có được đồng minh và láng giềng tốt theo đúng nghĩa.

Mặc dù Trung Quốc đã sửa tên gọi chiến lược phát triển của mình từ "Trung Quốc trỗi dậy" thành "trỗi dậy hòa bình" rồi xóa bỏ chữ "trỗi dậy" để chỉ còn là "phát triển hòa bình". Mặc dù Trung Quốc đề ra phương châm với các nước xung quanh là "Láng giềng là hàng đầu", và "làm bạn với láng giềng, hòa thuận với láng giềng, làm yên lòng láng giềng, giầu có cùng láng giềng". Mặc dù Trung Quốc mấy năm gần đây đã tuyên bố "chủ quyền thuộc ta, gác tranh chấp, cùng khai thác, cùng hưởng lợi" trong quan hệ với các nước ở Biển Đông, nhưng người ta vẫn không hoàn toàn yên tâm, vừa quan hệ vừa cảnh giác. Bởi vì ai dám đoan chắc năm, ba năm tới (hay lâu hơn chút nữa), Trung Quốc sẽ làm gì? Ở đâu? Với ai? Mức độ thế nào? Qui mô đến đâu?...

----

Viết về một số tồn tại lớn của Trung Quốc, không hề nhằm mục đích "bới lông tìm vết", hay "nói xấu" người bạn lớn phương Bắc của chúng ta, mà chỉ muốn qua đó giới thiệu với những người có trách nhiệm của đất nước (cả đương nghiệm và người sẽ thay thế) ở Trung ương cũng như địa phương, tại các ngành cũng như các vùng, dù quyền cao chức trọng hay chỉ là những "thơ lại" thời đại mới, hy vọng họ nghiêm chỉnh rút ra được từ tình hình thực tế của Trung Quốc, những bài học bổ ích cho những suy tính, những quyết sách lớn nhỏ....

Biết nghiêm túc học tập những kinh nghiệm chưa thành công của người đi trước, chúng ta sẽ bớt phải trả giá (có khi là rất lớn và lâu dài.)

Nhưng nếu không thấy hoặc cố tình không thấy "vết xe của người đi trước", thì cái giá phải trả không chỉ là của một số cá nhân mà sẽ là những người lao động chân chính, là đông đảo nhân dân, là cả dân tộc và những thế hệ tiếp theo.

----

Tài liệu tham khảo chính:

- Báo cáo chính trị tại Đại hội 17 Đảng Cộng sản Trung Quốc (bản tiếng Trung lấy trên mạng của Tân Hoa xã)

- Báo cáo công tác của Chính phủ Trung Quốc tại kỳ họp Quốc hội tháng 3 năm 2008 (bản tiếng Trung lấy trên mạng của Tân Hoa xã)

- Thư công khai của Uông Triệu Vận, thường vụ Chính Hiệp tỉnh An huy Trung Quốc gửi Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo (bức thứ nhất và thứ hai)

- Một số bài báo của Trung Quốc đăng trên mạng từ ĐH 17 tới tháng 3 năm 2008,

- Một số bài viết chưa công bố của tác giả về vấn đề có liên quan.